Mijoz telefonini kassangizga tutadi. Bir bankning ilovasi kodni oʻqiydi, boshqa bankniki ham, siz hech eshitmagan hamyon ham. UzQR yagona QR kodining gʻoyasi shu: bitta kod, istalgan ilova. Lekin kodni kim olib beradi, ishlab turishini kim taʼminlaydi va pulni kim sizga oʻtkazadi?
Qisqacha: PF-246-son Farmonning 3-bandiga koʻra 2026-yil 1-iyuldan savdo va xizmat koʻrsatish sohasidagi barcha yuridik shaxslar uchun yagona QR kod orqali toʻlov qabul qilish majburiy. Yagona koddan foydalanmaslik esa savdo qoidalarini buzish hisoblanadi. Kim nima qilishini Markaziy bank qoidalari, 3817-son belgilaydi.
Kim kim hisoblanadi
Qoidalarda beshta rol bor. Biror narsa ishlamay qolsa, kimga murojaat qilishni shu rollar koʻrsatadi.
| Rol | Kim |
|---|---|
| Toʻlovni qabul qiluvchi (siz) | Kod orqali sotuvchi yuridik shaxs, yakka tartibdagi tadbirkor (YaTT), oʻzini oʻzi band qilgan shaxs yoki byudjetga toʻlov qabul qiluvchi |
| Ekvayer | Sizni roʻyxatdan oʻtkazadigan, kodni yaratadigan, hisob-kitob qiladigan va hisobvaragʻingizni yuritadigan bank |
| Ekvayer agenti | Sizni identifikatsiya qilib, maʼlumotni ekvayerga uzatadigan toʻlov tashkiloti |
| Toʻlovchi ilovasi (qoidalarda «tashabbus koʻrsatuvchi») | Mijoz skanerlaydigan ilovaning banki yoki toʻlov tashkiloti |
| Operator | QR tizimini yuritadi, yakuniy hisob-kitoblar uchun kliring maʼlumotini shakllantiradi, kodlar reyestrini yuritadi |
Har bir tomon nima qilishi shart
| Kim | Majburiyat | Bandlar |
|---|---|---|
| Qabul qiluvchi | Ekvayring shartnomasini (yozma yoki elektron) tuzish va ekvayerda hisobvaraqqa ega boʻlish. Chop etilgan statik kodni yoki qurilmadagi dinamik kodni koʻrsatish. Toʻlov holatini tekshirish. Faoliyat turi oʻzgarsa, 3 bank ish kuni ichida ekvayerga xabar berish | 12, 16, 30-bandlar |
| Ekvayer | Statik kodni chop etilgan yoki elektron koʻrinishda berish, dinamik kodni qurilmangizda aks ettirishni taʼminlash. Faoliyatingizning MCC-kodini kiritish va xabaringizdan keyin 1 ish kuni ichida yangilash. Koddan qanday foydalanish va foydalanmaslik yoki shikast yetkazish oqibatlarini tushuntirish. Masofaviy xizmatda tranzaksiya holati, har bir toʻlov uchun onlayn maʼlumotnoma, tarix, qoʻllab-quvvatlash va murojaatlarni kuzatish imkonini berish | 12–18-bandlar |
| Agent | Sizni legallashtirishga qarshi kurashish qoidalari boʻyicha identifikatsiya qilish va maʼlumotni tizim orqali ekvayerga uzatish. Toʻlovlarni monitoring qilish va hisobot uchun shaxsiy kabinet berish | 22, 25-bandlar |
| Toʻlovchi ilovasi | Skanerlash tugmasini bosh sahifaga qoʻyish. Qabul qiluvchi nomini koʻrsatish, summani kiritish yoki koʻrishga imkon berish, komissiyani toʻlovdan oldin koʻrsatish, tasdiqlatish, soʻng natija va maʼlumotnomani koʻrsatish. Tarix, qoʻllab-quvvatlash va ilovada shikoyat yuborishni taʼminlash | 27–28-bandlar |
| Operator | Tizim ishini taʼminlash, kodlarning yagona reyestrini yuritish, toʻlovlarni real vaqtda monitoring qilish, ikkala bank uchun kliring maʼlumotini shakllantirish, texnik hujjat va tariflarni oʻz saytida eʼlon qilish | 4–10, 31-bandlar |
Ikki tafsilotni bilib qoʻying. Dinamik kodning amal qilish muddati va bir martalik identifikatori bor, muddati oʻtgan kod boʻyicha toʻlov qabul qilinmaydi (32-band). Chop etilgan kod operatorning oʻlcham, rang va oʻqilish talablariga mos boʻlishi kerak, ekvayer gologramma qoʻshishi mumkin (15-band).
Qancha turadi
Qoidalarda foiz koʻrsatilmagan. Ekvayer shartnomaga koʻra operator tasdiqlagan tarif rejasini hisobga olib sizdan haq undirishi mumkin. Tarif oʻzgarsa, sizni kamida 15 kun oldin xabardor qilishi shart (17-band). Operator tariflarni tasdiqlangandan soʻng 3 ish kuni ichida saytida eʼlon qiladi, ular eʼlon qilinib, ishtirokchilarga xabar berilgandan 15 kun oʻtgachgina qoʻllanadi (10-band). Yangiliklardagi qisqa bayonga emas, tarifning oʻziga qarang: matbuotdagi raqamlar bir-biridan farq qiladi.
Chiqib ketish mumkinmi
Ha. Ekvayring shartnomasini istalgan vaqtda ariza bilan bekor qilishingiz mumkin, bu hisobvaragʻingizni tizimdan uzish uchun asos boʻladi. Kod bogʻlangan hisobvaraqni boshqa bankka oʻtkazsangiz, shartnoma bekor qilingan hisoblanadi (19-band). Bizning talqinimizcha, chop etilgan kod ham ishlamay qoladi: yangi bankdan yangisini soʻrang.
Qonunda nima aytilmagan
- Jarimalar. Farmon faqat yagona koddan foydalanmaslik savdo qoidalarini buzish ekanini aytadi. Koʻrib chiqilgan hujjatlarda yuridik shaxs uchun aniq jarima topmadik, Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksni esa modda darajasida tekshirmadik. Raqamga tayanishdan oldin aniqlab oling.
- Boshqa QR kodlar. Farmon ham, qoidalar ham boshqa toʻlov kodlarini taqiqlamaydi, ularni UzQR bilan yonma-yon saqlash mumkinligi yoki mumkin emasligi haqida hech narsa deyilmagan. Bizning talqinimizcha, saqlash mumkin, lekin yagona kod boʻlishi shart.
- Yakka tartibdagi tadbirkorlar va oʻzini oʻzi band qilganlar. Qoidalar ularni qabul qiluvchi deb hisoblaydi, ammo ular uchun alohida maxsus QR kod joriy etilganmi, bu soliq huquqi masalasi; uni bu yerda tekshirmadik.
Savol-javob
UzQRni kim qabul qilishi shart? Savdo va xizmat koʻrsatish sohasidagi barcha yuridik shaxslar, 2026-yil 1-iyuldan (PF-246, 3-band).
Komissiyani kim toʻlaydi? Qoidalar toʻlovchini ham, foizni ham koʻrsatmaydi. Ekvayer shartnoma va operator tariflariga koʻra sizdan haq undirishi mumkin (3817, 17-band). Toʻlovchi ilovasi komissiyani toʻlovdan oldin koʻrsatishi shart (28-band).
Mijozimning ilovasi kodni oʻqiydimi? Qoidalar toʻlovchi ilovasidan skanerlashni talab qiladi (27-band). Tizim ishtirokchilari: operator bilan shartnoma tuzgan ekvayerlar, agentlar va toʻlovchilarning banklari yoki toʻlov tashkilotlari (1-band); tizimdan tashqaridagi ilovaga bu qoidalar tatbiq etilmaydi.
Foydalanmasam boʻladimi? Shartnomani bekor qilish mumkin (19-band), lekin u holda yagona kodingiz boʻlmaydi. Bizning talqinimizcha, savdodagi yuridik shaxs uchun farmon aynan shuni buzish deb atagan.
Hozir nima qilish kerak
- Bankdan aniqlang: u Markaziy bank qoidalari boʻyicha ekvayeringiz hisoblanadimi. Tarif rejasini yozma shaklda oling.
- Shartnomani tekshiring: haq, oʻzgarishlar haqida xabar, bekor qilish va bank almashtirsangiz kodingiz nima boʻlishi.
- Kodni mijoz toʻlaydigan joyga qoʻying. Operatorning vizual talabiga muvofiq chop eting yoki dinamik kodni kassaga ulang.
- Faoliyat turi oʻzgarsa, 3 bank ish kuni ichida bankka xabar bering.
- Bogʻliq: telefon raqami orqali oʻtkazmalar 26-noyabrdan Markaziy bankning alohida tartibi boʻyicha amalga oshadi.
- Toʻlov ilovasi yoki ekvayring mahsulotini ishga tushiryapsizmi? Fintech mahsulotlar boʻyicha maslahatimizga qarang.
Shartlaringizni tekshirtirmoqchimisiz?
Hujjatni yuboring yoki vaziyatingizni yozing, nimani oʻzgartirish kerakligini aytamiz.
Qoʻngʻiroqqa yozilish →Surat: iMin Technology, Pexels