Mijoz saytingizdan qahva mashinasi buyurtma qildi, keyin fikridan qaytdi, siz buyurtmani bekor qilishga rozi boʻldingiz. Pulni «bir necha kunda» qaytarishga vaʼda berdingiz. Ikki hafta oʻtdi, pul hali ham qaytarilmagan. Bu sizga qanchaga tushadi?

Qisqacha: oʻz shartlaringizdagi qaytarish muddati tugagan kundan keyingi birinchi kundan boshlab siz xaridorga har bir kechiktirilgan kun uchun qaytariladigan summaning 1 foizi miqdorida neustoyka toʻlaysiz, lekin u qaytariladigan summadan oshmaydi. Neustoyka toʻlash pulni qaytarish majburiyatini bekor qilmaydi: ikkalasini ham toʻlaysiz.

Ikki qonun, bitta qoida

Bu qoida ikki qonunda soʻzma-soʻz bir xil yozilgan. «Elektron tijorat toʻgʻrisida»gi qonun (27-modda) tadbirkorlik faoliyati doirasidagi onlayn savdoga, jumladan doʻkonning oʻz sayti orqali savdoga taalluqli. Unda xaridor jismoniy shaxs ham, yuridik shaxs ham boʻlishi mumkin. «Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida»gi qonun (28-1-modda) har qanday axborot tizimi orqali fuqarolarga sotishni qamrab oladi. Aholiga sotadigan doʻkonga ikkalasi ham qoʻllanadi va ikkalasi ham bir narsani aytadi:

  • neustoyka (penya) — qaytarilishi lozim boʻlgan pul summasining 1 foizi;
  • u shartnomada belgilangan muddatdan ortiq har bir kechiktirilgan kun uchun hisoblanadi;
  • u qaytarilishi lozim boʻlgan summadan oshib ketishi mumkin emas;
  • uni toʻlash sotuvchini shartnoma bekor qilinishi bilan bogʻliq boshqa majburiyatlardan ozod etmaydi.

Muddatni oʻz shartlaringiz boshlaydi

Qonunlarda pulni qaytarishning yagona muddati yoʻq. Neustoyka shartnomangizdagi muddatga bogʻlangan: onlayn doʻkon uchun bu ommaviy oferta yoki savdo shartlaringiz. «10 kun ichida» deb yozsangiz, 11-kun neustoykaning birinchi kuni boʻladi.

Hech narsa yozmasangiz, aniq boʻlmagan holatga tushasiz. Unda Fuqarolik kodeksi (242-modda) qoʻllanadi: pul xaridor talab qilgan kundan boshlab yetti kunlik muddat ichida qaytarilishi shart. Lekin 1 foiz qoidasi faqat «shartnomada belgilangan» muddat haqida gapiradi, shuning uchun neustoyka 8-kundan hisoblanadimi, qonun matnidan toʻgʻridan-toʻgʻri kelib chiqmaydi. Xaridor hisoblanadi, deb turib oladi. Shartlaringizdagi aniq muddat sizga hech narsaga tushmaydi va bahsni yopadi.

Bu qanchaga tushadi

Qaytariladigan summa 10 kun kechiksa 30 kun kechiksa 100 kun va undan ortiq kechiksa
500 000 soʻm 50 000 soʻm 150 000 soʻm 500 000 soʻm (chegara)
2 000 000 soʻm 200 000 soʻm 600 000 soʻm 2 000 000 soʻm (chegara)
10 000 000 soʻm 1 000 000 soʻm 3 000 000 soʻm 10 000 000 soʻm (chegara)

Chegaraga yetganda kechiktirilgan qaytarish sizga ikki baravar qimmatga tushadi: summaning oʻzi va xuddi shuncha neustoyka.

Qonun sizga yana nimani yuklaydi

  • Shartnoma tuzilgunga qadar (isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun, 28-1-modda) xaridorga sotuvchining nomi va manzilini, shikoyatlarni qabul qilish tartibini, tovar va yetkazib berish narxini, toʻlov shartlarini hamda shartnomani bekor qilish tartibini koʻrsatishingiz shart.
  • Shartnoma bekor qilinganda tovar qayerga qaytarilishini xaridorga aytishingiz kerak.
  • Qaytarish xarajatlari sizniki: tovarni qaytarib olish ham, pulni qaytarish ham.
  • Xuddi shu usulda: boshqacha kelishilmagan boʻlsa, pul xaridor qanday toʻlagan boʻlsa, xuddi shunday shaklda qaytariladi (kartadan kartaga, naqd pul — naqd).
  • Ochilgan quti huquqni yoʻqotmaydi. Xaridor tovarni tekshirish uchun qadoqni ochgani yoki uning aybisiz shikastlangani sababli tovar qiymati pasaysa ham, u shartnomani bekor qilish huquqini yoʻqotmaydi.

Nega xaridorlar sudga murojaat qiladi

Isteʼmolchilar oʻz huquqlari buzilishi bilan bogʻliq daʼvolar boʻyicha davlat bojini toʻlamaydi (isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun, 29-modda). Kichik summa va kundan-kunga oʻsib boradigan neustoyka ular uchun sudga murojaat qilishga yetarli sabab, buning ustiga arzon.

Hozir nima qilish kerak

  • Shartlaringizga qaytarish muddatini yozing. Adolatli boʻlishi uchun qisqa, bankingiz yoki toʻlov tashkilotingiz pulni oʻtkazib ulgurishi uchun yetarlicha uzun boʻlsin. Ularning oʻz ishlov berish kunlarini ham hisobga oling.
  • Shartnomani bekor qilish tartibi va qaytarish manzilini saytda, buyurtma rasmiylashtirilgunga qadar eʼlon qiling.
  • Pulni xaridor toʻlagan usulda qaytaring, agar u boshqasiga rozi boʻlmagan boʻlsa.
  • Qaytarishlarni sanalari bilan hisobga oling. Neustoyka oʻz-oʻzidan hisoblanadi, sizga hech kim eslatmaydi.
  • Kechiksangiz, neustoykani pul bilan birga toʻlang. Bu bahsdan arzonroq.

Sotuvning oʻz shartlari tovarlar oldi-sotdi shartnomasi boʻyicha maqolamizda yoritilgan. Doʻkon uchun tayyor hujjatlar toʻplami, qaytarish shartlari bilan birga, — internet-doʻkon uchun yuridik paket. Qaytarish shartlaringiz bardosh berishiga ishonchingiz komil emasmi? Bizga yozing.

Manbalar

  • 2022-yil 29-sentabrdagi OʻRQ-792-son «Elektron tijorat toʻgʻrisida»gi Qonun, 8, 26–27-moddalar — lex.uz
  • 1996-yil 26-apreldagi 221-I-son «Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida»gi Qonun, 28-1 va 29-moddalar — lex.uz
  • Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi, birinchi qism, 242-modda — lex.uz

Qaytarish shartlaringizni tekshirtirmoqchimisiz?

Onlayn doʻkonlarning ommaviy oferta va savdo shartlarini tekshiramiz: muddatlar, bekor qilish, qaytarish.

Qoʻngʻiroqqa yozilish →