Nima oʻzgaradi. 2026-yil 15-noyabrda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining banklarning moliyaviy ahvolini tiklash rejasiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomi kuchga kiradi. «Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida»gi qonun Markaziy bankka 2019-yildan beri tiklash rejasini talab qilish huquqini beradi (49-modda). Endi nizom rejaning mazmunini, muddatlarni va Markaziy bank rejani qanday baholashini belgilaydi.
Kimga taalluqli. Reja tuzish talabini istalgan bank olishi mumkin, jumladan mikromoliya banklari va islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi banklar, shuningdek banklar guruhining asosiy banki: u rejani guruh darajasida tuzadi. Bank moliyaviy ahvoli yomonlashganda Markaziy bankning talabiga koʻra rejani ishlab chiqadi, keyin uni har yili yangilaydi.
Muddatlar
| Bosqich | Muddat |
|---|---|
| Markaziy bank talabidan keyin rejani ishlab chiqish | Markaziy bank belgilagan, lekin 15 kundan kam boʻlmagan muddat |
| Kuzatuv kengashi tasdiqlaganidan keyin taqdim etish | 3 ish kuni |
| Markaziy bank tomonidan koʻrib chiqish | 3 oy |
| Trigger buzilgan yoki buzilishi ehtimoli yuqori | Kuzatuv kengashiga 1 ish kuni ichida, Markaziy bankka 3 ish kuni ichida maʼlumot berish |
| Bank rejani amalga oshirishga qaror qilsa | Chora-tadbirlarni 7 ish kuni ichida Markaziy bankka yuborish |
| Bank rejani amalga oshirmaslikka qaror qilsa | Yozma asoslantirilgan qarorni 5 ish kuni ichida taqdim etish |
| Markaziy bank sinov talab qilsa, sinov hisoboti | Sinovdan keyin 15 kun ichida |
Rejada nima boʻlishi kerak. Kapitalning monandligi, likvidlilik, aktivlar sifati va daromadlilik koʻrsatkichlari, tizimli ahamiyatga molik banklar uchun esa bozor koʻrsatkichlari ham. Har bir trigger Markaziy bank talabidan qatʼiyroq belgilanadi. Kamida uchta ssenariy: individual, tizimli va kombinatsiya qilingan, har biri kamida bir yillik prognoz bilan. Reja davlatning moliyaviy yordamiga yoki Markaziy bankning likvidlilikni favqulodda qoʻllab-quvvatlashiga tayanmasligi kerak. Ichki audit xizmati rejani yiliga kamida bir marta baholaydi.
Bajarilmasa nima boʻladi. Reja mezonlarga mos kelmasa, Markaziy bank uni qayta koʻrib chiqishni yoki unga oʻzi belgilagan oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishni talab qilishi mumkin. Bu yordam bermasagina u tavakkalchiliklar sohasini kamaytirishni, bankni qayta kapitallashtirish choralarini oʻz vaqtida koʻrishni, rivojlantirish strategiyasini qayta koʻrib chiqishni yoki boshqaruvning tashkiliy tuzilmasini oʻzgartirishni talab qilishi mumkin. Tiklash rejasini taqdim etmaslik banklar toʻgʻrisidagi qonunga koʻra qoʻpol qoidabuzarlikdir (54-modda).
Hozir nima qilish kerak
- Nizomga ilovadagi koʻrsatkichlar boʻyicha triggerlarni Markaziy bank talablaridan qatʼiyroq qilib belgilang.
- Trigger buzilganda 1 va 3 ish kuni ichida kim kimga xabar berishini yozib qoʻying.
- 15 kunlik talabga ulgurish uchun uchta ssenariyni hozirdan tayyorlang.
Manba: Markaziy bank boshqaruvining 2026-yil 16-iyuldagi 14/8-son qarori, roʻyxat raqami 3924 (lex.uz). Tegishli material: Oʻzbekistonda moliyaviy faoliyatni tartibga solish. Shuningdek: legallashtirishga qarshi kurashish qoidalari va xavf tahlili asosidagi tekshiruvlar.
Juris Advisory · Akt matni bilan tekshirilgan: